Smalenbroek, Enschede

Ligging

Het landgoed Smelenbroek ligt ingeklemd tussen de Knalhuttenweg, de Smalenbroeksweg, de Buurserstraat en de nieuwe woonwijk Stroinkslanden. Nabij de ingang van de Buurserstraat vinden we een eenvoudig parkeerterreintje.

Wandelen

Vrije wandeling op wegen en paden, met uitzondering van de omgeving van het landhuis en de boerderij. Enkele delen van het landgoed zijn aangewezen als rustgebied. Ook op t Spik is een rondwandeling mogelijk.

Beschrijving

Het landgoed Smalenbroek is kleinschalig van karakter. Open ruimten worden afgewisseld door bossen en houtwallen. Hier en daar is het landschap gestoffeerd met een solitaire boom of een groepje bomen. De landen zijn vaak voorzien van fraaie laan beplantingen. Opvallend is de hoge bolle es. Deze vorm wordt in hoofdzaak veroorzaakt door een dekzandrug en is nog versterkt door een eeuwenlange bemesting met schapemest vermengd met heideplaggen. Smalenbroek ligt op de zuidflank van de stuwwal Oldenzaal-Enschede. Deze stuwwal, ontstaan tijden de Riss-ijstijd, vormt in feite de scheiding tussen het bekken van Almelo en de Dinkelvallei. In de ondergrond vinden we plaatselijk klei-afzettingen. De bodem is hierdoor rijk aan mineralen. Planten als bosanemoon en klaverzuring, maar ook beuk en hazelaar voelen zich hier bijzonder goed thuis. Kleihoudende bodems laten niet gemakkelijk water door en garanderen een vochtig milieu. Dit verklaar de aanwezigheid van vijver, beken en natte graslanden.

Aan de zuidzijde van Smalenbroek loopt de Bruninksbeek en aan de noordzijde de Broekheurnerbeek. Vanuit Smalenbroek vindt via allerlei kleinere beekjes, waterafvoer plaats naar beide beken. De variatie in bodem, hoogteligging, vochtigheidstoestand en de voor planten en bomen beschikbare mineralen geeft op het landgod een diversiteit te zien van bostypen en plantengemeenschappen.  Het meeste bos kan gerekend worden tot het beuken-eikenverbond. Dit betekent o.a. dat naast beuk en els ook hulst en hazelaar hier voorkomen. Aan planten vinden we hier nog: gele dovenetel, schaafstro, heksenkruid, klaverzuring, bosanemoon en maagdenpalm. Vanouds is dit gebied bekend vanwege het voorkomen van paddestoelen. Het afwisselende en kleinschalige karakter heeft een grote variatie in de vogelstand tot gevolg. De zangvogels zoals bijv. mezen, bonte vliegenvanger, goudvink, wielewaal en nachtegaal zijn rijk vertegenwoordigd. Daarnaast treffen we hier nog aan torenvalk, sperwer, buizerd, ransuil, havik, dodaars, waterhoen, ijsvogel en verschillende soorten spechten. Op een vroege ochtendwandeling zult u ongetwijfeld reeën zien, maar ook haas, konijn, wezel, hermelijn en egel behoren tot de vaste bewoners van het Smalenbroek. Nabij de boerderij en de villa vinden we het park compleet met vijver en bomen en struiken die van nature niet in Nederland thuishoren. Dit park werd rond de eeuwwisseling aangelegd naar een ontwerp van landschapsarchitect Wattez Sr. In de prachtige boerderij Smalenbroek vinden we nog de zogenaamde Commiezenkamer of Landheerkamer. Muurankers in de zuitdmuur geven het jaartal 1715 aan. De geschiedenis van het landgoed zelf is echter veel ouder. In 1346 was Smalenbroek eigendom van Gerhardus van de Heuven. Het landgoed was in die tijd een borgleen van de Nienborg bij Heek in Westfalen. Vanaf die tijd komen we het landgoed regelmatig in oude stukken tegen. Vanaf oktober 1979 kan het Smalenbroek gerekend worden tot de bezittingen van het toenmalige Overijssels Landschap. Tot dit reservaat rekenen wij ook het landgoed t Spik (groot ruim 15 ha) dat door de Smalenbroeksweg gescheiden wordt van het landgoed Smalenbroek. In het voorjaar bloeien hier volop de bosanemoon. Een aparte bekoring geeft de hier plaatselijk meanderende Bruninksbeek. Opvallen zijn de grote solitaire bomen in de weilanden. De hier aanwezige boerderij is particulier bezit.

Eigenschappen
  • 87 hectare
  • Toegankelijk
  • Gemarkeerde wandelroute(s)
  • Parkeergelegenheid
Terreinbeheerder